Jezioro Goczałkowickie, zbiornik i zapora wodna

zapora i jezioro goczałkowickie

Jezioro Goczałkowickie jest sztucznym zbiornikiem zaporowym, położonym między Pszczyną a Bielsko-Białą. Oddalony około 60 kilometrów od Katowic i 120 od Krakowa zbiornik wodny jest rajem dla wędkarzy i miłośników ptaków, a od kilku lat także dla żeglarzy. Nazywany „śląskim morzem”, Zbiornik Goczałkowicki pełni funkcje rezerwuaru wody dla przemysłu i mieszkańców Górnego Śląska. Jezioro Goczałkowice jest także wielofunkcyjnym zbiornikiem retencyjnym. W „powodzi stulecia” (1997 r.) uratował przed zalaniem Kraków.

Oto kolejny odcinek wakacji z hydrotechniką, w którym polecamy Twojej uwadze wyjątkowe budowle hydrotechniczne.

Kiedy i dlaczego powstał Zbiornik Goczałkowicki?

Pierwsze koncepcje budowania stopni wodnych na górnej Wiśle rodziły sie jeszcze pod austriackim zaborem. Prawdziwa historia Jeziora Goczałkowickiego zaczęła się w 1947 roku. Jezioro Goczałkowickie powstało w latach 1950 -56, przez przegrodzenie nurtu Wisły zaporą czołową i uformowanie wału bocznego w miejscowościach Chybie i Strumień. Celem uruchomienia zbiornika w okolicy Goczałkowic-Zdroju było zapewnienie dostaw wody dla przemysłu ciężkiego Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego i wody pitnej dla mieszkańców.

Miejsce wybrano ze względu na korzystne ukształtowanie terenu. Tama została wybudowana w zwężeniu koryta Wisły. Oprócz długiego na ponad 10 kilometrów wału bocznego, pozostałe brzegi zbiornika są naturalne. Uroczyste otwarcie zbiornika odbyło się 22 lipca 1956 roku, a więc 66 lat temu. Na uwagę zwraca wręcz ekspresowe tempo budowy. Prawdopodobnie dlatego nie rozebrano starych wałów przeciwpowodziowych Wisły, które dziś biegną przez środek zbiornika. Jezioro Goczałkowickie zalało wieś Zarzecze, w tym kościół i cmentarz. Co ciekawe, Zbiornik Goczałkowicki objęty jest strefą ochrony sanitarnej. Oznacza to, że nie ma kąpielisk, niedozwolone jest pływanie kajakiem. W Wiśle Wielkiej jest za to mała przystań jachtowa, gdzie można wypożyczyć łodzie kabinowe i Omegi. Jednak akwen jest trudny dla niedoświadczonych żeglaży. Jezioro jest stosunkowo płytkie, a duża powierzchnia sprawia, że powstają na nim wyjątkowo niebezpieczne fale.

Za to można podziwiać spektakularne zachody słońca, spacerować lub jeździć na rowerze po części korony zbiornika, obserwować ptaki i łowić ryby.

Dla amatorów pływania i sportów wodnych niedostępne na jeziorze atrakcje zapewnia pobliski Ośrodek Sportów Wodnych w Łące.

Jezioro Goczałkowickie – zbiornik i zapora w liczbach

Jak podaje Encyklopedia Województwa Śląskiego z 2021 roku (tom 8), powierzchnia jeziora przy maksymalnym poziomie piętrzenia wody wynosi 32 km2. To największe sztuczne jezioro w województwie. Poniżej, także za Encyklopedią, podajemy najważniejsze parametry techniczne zbiornika.

ParametrWartość parametru
Minimalny poziom piętrzenia [m n.p.m.]250,5
Normalny poziom piętrzenia [m n.p.m.]255,5
Maksymalny poziom piętrzenia [m n.p.m.]257
Powierzchnia zbiornika przy minimalnym poziomie piętrzenia10,3 km2
Powierzchnia zbiornika przy normalnym poziomie piętrzenia29,9 km2
Powierzchnia zbiornika przy maksymalnym poziomie piętrzenia32,0 km2
Pojemność przy minimalnym poziomie piętrzenia (martwa)17,4 hm3
Pojemność przy normalnym poziomie piętrzenia120 hm3
Pojemność przy maksymalnym poziomie piętrzenia (całkowita)165,6 hm3
Głębokość średnia zbiornika5,3 m
Głębokość maksymalna16 m
Długość zbiornika12 km
Maksymalna szerokość zbiornika6 km
źródło danych: jw

Konstrukcja kurpusu zapory w Goczałkowice-Zdroju

Korpus zapory o długości 2980 m został wykonany w formie nasypu, głównie z materiałów miejscowych, pochodzących z czaszy zbiornika. Uszczelnienie zapory wykonano w postaci rdzenia częściowo zbudowanego z płyt żelbetonowych a w części ma charakter pochyłego ekranu iłowego. Skarpa zapory od strony wody została wyłożona płytami betonowymi o grubości 25 cm w celu ochrony budowli piętrzącej przed niepożądanym działaniem wody i lodu na konstrukcję. Rzędna korony zapory została usytuowana na wysokości 259,0 m n.p.m. Maksymalna wysokość zapory wynosi 16 m, a jej szerokość w koronie osiąga 5 m. (źródło: jw)

zbiornik goczałkowicki
fot: Zespół HydroBIM

Jezioro Goczałkowickie ryby i obserwacje ptaków

Jezioro jest systematycznie zarybiane gatunkami drapieżnymi, jak szczupak, sandacz i nawet węgorz. Poza tym można złapać okonia, karpia i leszcza. Dzięki wyjątkowo czystej wodzie i dużej powierzchni jeziora ryby mają doskonałe warunki do rozwoju, a zarządzające akwenem Górnośląskie Przedsiębiorstwo Wodociągów S.A. z siedzibą w Katowicach dba o racjonalną gospodarkę i zapobiega przełowieniu.

Mnogość ryb i świetne warunki przyciągają ptaki. Jak podaje portal bbfan.pl, w ciągu całego roku można zaobserwować tutaj 258 gatunków ptaków. Jest szansa zobaczyć stosunkowo pospolite ptaki, jak kaczki, czaple, łabędzie, perkozy, mewy, rybitwy a także te rzadsze, jak kormorany i orły.

Atrakcje turystyczne w okolicy.

Wyjątkowym miejscem jest Pszczyna, z doskonale zachowanym zamkiem i ogrodami zamkowymi. W parku pszczyńskim jest pokazowa zagroda żubrów, a jeśli chcesz więcej żubrów, to niedaleko wsi Jankowice znajdziesz rezerwat Żubrowisko.

Wspomnieliśmy już o Ośrodku Sportów Wodnych nad jeziorem Łąka. Z Goczałkowic-Zdroju warto wybrać się rowerem do miejscowości Strumień. Dalej na południe znajduje się Dream Park Ochaby – dosyć urozmaicony park rozrywki dla dzieci i nie tylko.

Sprawdź też:

Jezioro Goczałkowickie, zbiornik i zapora wodna
Przewiń do góry